Mappy C64: Namco's arcadehit uit 1983 krijgt 1 MB REU-port

Een politiemuis, een landhuis vol gestolen spullen en een bende katten die echt beter zou moeten weten. Namco's Mappy bestaat al sinds 1983, en nu heeft het spel een nieuw thuis op de Commodore 64. Ontwikkelaar charger0277 heeft officieel een nieuwe port van de arcadeklassieker uitgebracht, en die stelt nogal wat eisen aan je machine.

Deze versie is niet gemaakt voor een standaard C64. Je hebt een RAM Expansion Unit van 1 MB nodig, meestal afgekort tot REU, om het spel aan de praat te krijgen. Dat is een hardware-uitbreiding die de C64 extra geheugen geeft bovenop de standaard 64 KB. Klinkt dat als een flinke drempel? Geen paniek. De port werkt met echte REU-hardware, met Ultimate-apparaten en met geemuleerde opstellingen, dus er zijn meerdere manieren om erin te komen.

Katten, deuren en trampolines

Heb je Mappy nog nooit ontmoet, dan zit het zo. Je speelt een dappere kleine politiemuis die een landhuis met meerdere verdiepingen binnensluipt om schatten terug te halen die zijn buitgemaakt door een beruchte kattenbende. Het is een simpel uitgangspunt, en dat is juist een deel van de charme.

De actie speelt zich af over zes verdiepingen. Mappy neemt niet de trap. In plaats daarvan stuitert hij op trampolines om van verdieping te wisselen, wat het hele spel een verend, licht chaotisch ritme geeft. Deuren zijn je belangrijkste wapen. Gewone deuren kunnen achtervolgende katten knock-out slaan, terwijl de magnetrondeuren ze op een spectaculairdere manier afhandelen. Ik heb het altijd geweldig gevonden dat een spel over een muizenagent gewone deuren omtovert tot middel om de massa in bedwang te houden.

Er komt ook wat strategie bij kijken. Wie bijpassende paren voorwerpen pakt, krijgt meer bonuspunten, dus het loont om na te denken over de volgorde waarin je dingen verzamelt in plaats van gewoon te grijpen wat het dichtstbij ligt.

De schurken zijn dezelfde onruststokers als in het arcadeorigineel. Goro, de grote rode baaskat (oorspronkelijk bekend als Nyamco), leidt de operatie. Hij krijgt steun van een ploeg kleinere blauwe katten, de Meowkies, die snel ter been zijn en irritant volhardend.

Twee formaten, een bestand

charger0277 biedt het spel aan als zowel diskimage (.d64) als cartridge-image (.crt). Dat is handig, want mensen richten hun C64-opstelling tegenwoordig op heel verschillende manieren in.

De ontwikkelaar heeft ook aan spelers aan beide kanten van de Atlantische Oceaan gedacht. Oude C64's waren er in twee hoofdsmaken: PAL-machines in Europa en NTSC-machines in Amerika, die met verschillende beeldtimings werken. Heel wat homebrewspellen verschenen vroeger in aparte versies of liepen gewoon een beetje verkeerd op een van de twee. Hier herkent een enkel, uniform bestand bij het opstarten op welk systeem het draait en past het zich vanzelf aan. Geen gezoek naar de juiste download.

Waarom de REU ertoe doet

Waarom dan uberhaupt leunen op extra geheugen? De website van de ontwikkelaar legt het vrij helder uit, en het is een leuke blik achter de schermen.

De C64 heeft 64 KB voor alles - het programma, de data, de graphics en het beeldscherm. Soepel scrollen vraagt om twee schermen: een dat wordt weergegeven terwijl het andere wordt voorbereid. Die twee schermen alleen al slokken 22 KB op. Het programma neemt nog eens zo'n 30 KB in beslag. Veel ademruimte blijft er dan niet over.

De REU neemt de rest voor zijn rekening, zo'n 250 KB. Daarin staan de huizen, de muziek, de schermen, de bonusronde en stukken van het programma zelf, die allemaal worden ingeladen wanneer dat nodig is.

Er is nog een tweede truc, en volgens mij is dat het slimme deel. De REU kan zelfstandig geheugen kopieren, ongeveer tien keer sneller dan de processor van de C64. charger0277 gebruikt dat om het hele huis binnen de REU te tekenen. Als het beeld scrollt, verschijnen de nieuwe rijen al kant-en-klaar. Zo krijg je soepele beweging op een machine die eerlijk gezegd nooit bedoeld was om zoveel tegelijk te jongleren.

Het project staat ook te boek als gemaakt met door AI ondersteunde code. De ontwikkelaar gaat niet in op hoeveel of in welke onderdelen, dus meer kunnen we er op dit moment niet over zeggen.

Onze mening

Mappy op de C64 voelt als onderdeel van een groter patroon. Homebrewontwikkelaars blijven oude hardware steeds verder oprekken, en soms betekent dat openlijk leunen op uitbreidingen in plaats van alles in een standaardmachine te proppen. Het is een afweging. De eis van een REU van 1 MB verkleint het publiek op echte hardware, maar de ondersteuning voor Ultimate-apparaten en emulators verzacht dat behoorlijk.

Ook het AI-label is het vermelden waard. We hebben de laatste tijd een reeks vergelijkbare retroprojecten voorbij zien komen, van een met AI gebouwde 3D-dungeoncrawler voor de C64 tot een met AI geprogrammeerde Outrun-port op de Amstrad CPC. Dat wijst erop dat deze tools een vast onderdeel worden van de gereedschapskist van de retroscene, ten goede of ten kwade, afhankelijk van wie je het vraagt.

Het is ook interessant om te zien of meer C64-arcadeconversies deze route met de REU voorop gaan volgen, zoals ambitieuze projecten als de DOOM64-demake de grenzen van de machine al op de proef hebben gesteld. Voorlopig geldt: heb je de juiste opstelling, dan wacht je een verende middag katten ontwijken.